Review sách "Huyền thoại tàu không số": con đường Hồ Chí Minh trên biển kể bằng lời nhân chứng

Nhắc tới cuộc kháng chiến chống Mỹ, phần lớn chúng ta nghĩ ngay tới đường Trường Sơn với hình ảnh "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Song song với con đường ấy, giữa biển khơi còn có một tuyến vận tải chiến lược ít được kể hơn nhiều: Đường Hồ Chí Minh trên biển. Cuốn Huyền thoại tàu không số của nhà văn Đình Kính là một trong những tác phẩm đầy đủ và giàu cảm xúc nhất về tuyến đường này. Sách do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành, nay là lần xuất bản thứ hai có sửa chữa, bổ sung.

Cuốn sách kể chuyện gì?

Gọi là "tàu không số" vì những con tàu này không mang số hiệu, không đi theo hải trình cố định, nhiều đêm vượt biển không có cả ánh đèn dẫn đường. Nhiệm vụ của chúng là đưa vũ khí, trang bị và cán bộ từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam, vượt qua sự phong toả gắt gao trên biển.

Sách đưa người đọc đi từ điểm xuất phát rất đời thường: "Tập đoàn đánh cá sông Gianh" năm 1960, cái tên được dùng để che giấu một nhiệm vụ đặc biệt. Từ đó, các chương nối nhau theo những chuyến tàu: chuẩn bị, xuất phát, đối mặt với sóng gió và sự truy đuổi, những chuyến trót lọt và cả những chuyến không trở về. Bên cạnh chiến công là những mất mát lặng lẽ: nhiều người lính đã nằm lại dưới lòng biển, không có một nấm mộ.

Điểm đáng giá: lịch sử được kể bằng giọng của người trong cuộc

Điều làm cuốn sách khác với một công trình biên niên là phương pháp làm việc của tác giả. Nhà văn Đình Kính đã dành nhiều năm tìm gặp những người từng mở đường, chỉ huy tàu, làm kỹ thuật và hậu cần, rồi ghi lại câu chuyện từ chính lời kể của họ. Vì vậy cuốn sách đọc giống một dòng chảy ký ức: mỗi nhân vật, mỗi chuyến tàu là một nhân chứng.

Chân dung để lại ấn tượng mạnh nhất có lẽ là anh Huỳnh Ba, người duy nhất còn sống trong sáu thuỷ thủ của chuyến vượt biển đầu tiên. Chuyến đi thất bại, ông bị bắt và chịu 14 năm tù đày nhưng vẫn giữ trọn khí tiết. Đoạn tác giả tìm tới căn nhà đơn sơ của người cựu binh dưới chân đèo Hải Vân là một trong những chương xúc động nhất của sách.

Một cuốn sách lịch sử hay không chỉ trả lời câu hỏi "chuyện gì đã xảy ra", mà còn cho người đọc thấy những con người cụ thể đã sống và hy sinh như thế nào. Huyền thoại tàu không số làm được điều đó.

Lần xuất bản thứ hai có gì mới?

Theo giới thiệu của Nhà xuất bản, ở lần xuất bản này tác giả và Nhà xuất bản đã bổ sung thêm nhiều tư liệu và hồi ức của nhân chứng. Bối cảnh lịch sử cũng như đóng góp của lực lượng tàu không số vì thế được làm rõ hơn. Nếu bạn từng đọc bản cũ, đây vẫn là lý do chính đáng để đọc lại.

Ai nên đọc?

• Giáo viên, giảng viên, người làm công tác giáo dục truyền thống: sách có nhiều câu chuyện cụ thể, dễ đưa vào bài giảng hay buổi sinh hoạt chuyên đề.
• Bạn trẻ muốn hiểu vì sao độc lập, tự do được đánh đổi bằng máu xương của nhiều thế hệ, qua những số phận có thật thay vì những con số.
• Bạn đọc yêu sách lịch sử – chiến tranh, đặc biệt là những ai quan tâm tới lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam và chủ quyền biển đảo.

Đọc tiếp gì sau cuốn này?

Muốn nhìn toàn cảnh cuộc kháng chiến từ góc độ chỉ huy chiến lược, bạn có thể đọc Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng, hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về những ngày quyết định năm 1975. Hai cuốn đặt cạnh nhau cho thấy hai đầu của một cuộc chiến: một bên là bộ não chỉ huy ở Tổng hành dinh, một bên là những con tàu lặng lẽ ngoài biển. Bạn cũng có thể xem thêm tủ sách lịch sử – văn hoá của ST-Store, hoặc đọc bài review "Lịch sử nước ta" nếu muốn giới thiệu lịch sử dân tộc cho các em nhỏ.

Kết luận

Huyền thoại tàu không số vừa là một tư liệu lịch sử, vừa là một tác phẩm văn chương giàu cảm xúc. Sách giúp người đọc hôm nay hiểu thêm một mặt trận ít người biết, và biết ơn những người đã đi qua nó. Xem giá và đặt mua "Huyền thoại tàu không số" tại ST-Store, sách chính hãng của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật.

Nguồn dữ kiện: bài giới thiệu sách "Tàu không số - Bản hùng ca về con đường huyền thoại trên biển" của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật – nxbctqg.org.vn.